เมื่อผมได้ทำวิจัยเกี่ยวกับระบบประสาทอัตโนมัติ ผมก็ยิ่งตระหนัก ถึงความสำคัญ ของการนอนหลับ
เพราะต่อให้เป็นคนที่ดูแลสุขภาพ หรือระบบประสาทอัตโนมัติ มีความสมดุล ดีแค่ไหน แต่ถ้านอนหลับไม่เพียงพอ ระบบประสาทอัตโนมัติก็จะเสียความสมดุล ในทันที
การนอนหลับไม่เพียงพอทำให้ ระบบประสาทอัตโนมัติเสียความสมดุล มากแค่ใหน และทำให้ ศักยภาพ ในตัวเราลดลงมากเพียงใด ผมจะตอบคำถามเหล่านี้ โดยนำผลการทดลอง ที่น่าสนใจมาเป็นตัวอย่างครับ
นั่นก็คือ การทดลองรักษาผู้ป่วยโดยการฝังเข็ม และตรวจสอบว่าผลการรัษา เปลี่ยนแปลงไปอย่างไร แน่นอนว่าแพทย์ได้ฝังเข็ม ให้กับทั้งผู้ป่วยที่นอนหลับเพียงพอ และผู้ป่วยที่นอนหลับไม่เพียงพอ เพื่อตรวจสอบว่าการ ฝังเข็มส่งผลอย่างไร ต่อร่างกายของผู้ป่วยทั้งสองกลุ่ม
คนที่เคยไดรับการฝังเข็ม คงรู้อยู่แล้วว่า เมื่อปักเข็มลงบนร่างกาย จะรู้สึกอุ่นขึ้นมา บางคนอาจรู้สึกสบาย จนเผลอหลับไปเลยก็ได้ และถ้าอุณหภูมิร่างกาย ในตอนนั้นก็จะพบว่ามันเพิ่มสูงขึ้นจริงๆครับ
ก่อนทำการทดลองแพทย์คาดการณ์เอาไว้ว่า อุณหภูมิร่างกายน่าจะเพิ่มสูงขึ้น เพราะระบบประสาทพาราซิมพาเทติกทำงานมากขึ้น พอลองวัดการทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติ ในตัวผู้ป่วยที่นอนหลับ อย่างเพียงพอ ก็พบว่าการฝังเข็มช่วยกระตุ้นให้ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ทำงานมากขึ้นจริงๆ อย่างที่คาดการณ์ไว้ แต่ในกรณีของผู้ป่วย ที่นอนหลับไม่เพียงพอนั้น ต่อให้รักษาด้วยการฝังเข็ม ก็ไม่สามารถกระตุ้น ให้ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ทำงานมากขึ้นได้อยู่ดี
องค์อนามัยโลก ได้ตรวจสอบ และยอมรับในระดับหนึ่งแล้วว่าการฝังเข็มช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ แต่การตรวจสอบในครั้งนั้น พบว่าค่าที่วัดได้ค่อนข้างกระจัดกระจายและเนื่องจาก ไม่รู้กลไกของการรักษาอย่างละเอียด จึงไม่รู้เหตุผลว่าทำไมการฝังเข็มถึงช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ และทำไม่ค่าที่วัดได้ ถึงกระจัดกระจายเช่นนั้น
ถ้าตั้งสมมุติฐานว่า สาเหตุที่การฝังเข็มช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดได้ ก็เพราะระบบประสาท พาราซิมพาเทติก ทำงานมากขึ้น การไหลเวียนของเลือดจึงดีขึ้นตาม ก็จะสามารถไขข้อสงสัยได้ ว่าทำมัยค่าที่วัดได้ ถึงกระจัดกระจาย นั้นเป็นเพราะการฝังเข็ม จะช่วยกระตุ้นให้ ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ทำงานมากขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อผู้ป่วย ได้นอนหลับอย่างเพียงพอครับ
พูดง่ายๆก็คือถ้าผู้ป่วยนอนหลับไม่เพียงพอ หรือระบบประสาทอัตโนมัติ เสียความสมดุลมาก จนระบบประสาทพาราซิมพาเทติก มีปฏิกิริยาการตอบสนองแย่ลง ต่อให้ได้รับการฝังเข็ม ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ก็จะไม่กลับมา ทำงานมากขึ้น การรักษาจึงไม่ได้ผลครับ
แล้วทำไมการนอนหลับไม่เพียงพอ ถึงส่งผลให้ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ทำงานลดลงเช่นนั้น
นั่นเป็นเพราะการทำงาน ของระบบประสาทอัตโนมัติ มีการเปลี่ยนแปลงตลอดทั้งวัน ปกติแล้วตั้งแต่ตอนเย็นจนถึงกลางคืน ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก จะทำงานมากกว่า ระบบประสาทซิมพาเทติก เล็กน้อย แต่ถ้าเราทำงานจนถึงดึกดื่น ระบบประสาทซิมพาเทติก จะถูกกระตุ้นให้ทำงานอย่างต่อเนื่อง
ทั้งที่ช่วงเวลาดังกล่าว เป็นช่วงที่ระบบประสาท พาราซิมพาเทติก ควรทำงานมากกว่า สุดท้ายระบบประสาทซิมพาเทติกจึงทำงานมากกว่าจนกระทั่งถึงรุ่งเช้า ซึ่งเป็นช่วงเวลาของมัน ด้วยเหตุนี้จึงไม่มีเวลาให้ระบบ ประสาทพาราซิมพาเทติก ได้กลับมาทำงานมากกว่า และไม่ว่าเราจะทำอย่างไร มันก็ไม่ยอมกลับมาทำงานมากขึ้น
ถึงแม้จะรักษาด้วยการฝังเข็ม ก็ไม่ช่วยให้มันกลับมาทำงาน มากขึ้นได้ง่ายๆ การรักษาจึงไม่ได้ผลครับ สรุปก็คือ ถ้าเรานอนหลับไม่เพียงพอ ต่อให้ไปรับการฝังเข็มกับแพทย์ที่เก่งแค่ใหนก็ไม่ได้ผลอยู่ดี
การนอนหลับไม่เพียงพอทำให้ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ทำงานลดลงจนระบบประสาทอัตโนมัติ เสียความสมดุล ส่งผลให้การไหลเวียนของเลือด แย่ลง กลไกต่างๆในร่างกาย จึงทำงานแย่ลงตามไปด้วย
ดังนั้นถ้าเรานอนหลับไม่เพียงพอ ต่อให้รับการรักษาด้วยวิธีการทางการแพทย์ประเภทใหน ประสิทธิภาพของการรักษา ก็จะลดลงไปกว่าครึ่ง และถึงแม้จะเป็นคนที่มีสุขภาพดี แต่ถ้านอนหลับไม่เพียงพอ ก็จะนำศักยภาพที่มีอยู่ในตัวออกมาใช้ไม่เต็มที่
บางคนอ่านหนังสือจนถึงดึกดื่น เพื่อไปสอบในวันรุ่งขึ้น แต่ถ้าต้องการนำศักยภาพที่แท้จริงออกมา ใช้ในการสอบ ได้อย่างเต็มที่ละก็ เราจำเป็นต้องนอนหลับให้เต็มอิ่ม ในคืนก่อนสอบ เพราะไม่อย่างนั้นระบบประสาทอัตโนมัติ จะเสียความสมดุล ทำให้การไหลเวียนของเลือดแย่ลง จนส่งผลกระทบไปทั่วร่างกาย ไม่ใช่เฉพาะแต่กล้ามเนื้อ ทำงานแย่ลงเท่านั้น แต่ยังทำให้สมองไม่แล่นด้วยครับ
ไม่ว่าใครต่างก็รู้จากประสบการณ์แล้วว่า การอ่านหนังสือหรือทำงานเป็นเวลานานๆ โดยไม่ยอมนอนหลับ จะทำให้ศักยภาพลดลง แต่นั่นไม่ได้เป็นเพราะ ร่างกายอ่อนเพลียหรอกนะครับ แต่เป็นเพราะการไหลเวียนของเลือดแย่ลง จนทำให้สมองทำงานแย่ลงตามไปด้วยต่างหาก
อันที่จริงคนที่ทำงานเกี่ยวข้องกับชิวิตคนจำนวนมาก เช่น นักบิน หรือผู้บัญชาการทหาร จะตัดสินใจผิดพลาดไม่ได้ แม้เพียงเล็กน้อย ด้วยเหตุนี้ การนอนหลับให้เพียงพอจึงถือเป็นหน้าที่ พวกเขาพึงปฏิบัติ เพราะถ้านอนหลับไม่เพียงพอ ก็มีโอกาสที่พวกเขา จะตัดสินใจผิดพลาดได้ง่ายๆครับ
หรือคุณเคยเห็นนักกีฬาที่แสดงศักยภาพออกมาได้ไม่เต็มที่ ในการแข็งขันครั้งสำคัญ ที่ต่างประเทศไหมครับ นั่นก็เป็นเพราะเขาไดรับ ผลกระทบจากการผักผ่อนไม่เพียงพอ และระบบประสาทอัตโนมัติ เสียความสมดุลเนื่องจาก เวลาแตกต่างกัน
ไม่ว่าจะเป็นศักยภาพในการเล่นกีฬา ศักยภาพในการใช้สมอง หรือศักยภาพในการฟื้นฟูร่างกาย ล้วนเป็นสิ่งที่เกียวข้อง กับร่างกายและจิตใจ ดังนั้น คุณจึงจำเป็นพักผ่อนให้เพียงพอ ซึ่งถือเป็นเงื่อนไขแรก ที่ต้องทำให้ได้ แล้วคุณจะแสดงศักยภาพที่แท้จริงออกมาได้ด้วย
ขอบคุณ นพ.โคะบะยะซิ ฮิโระยุกิ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น